بخش :   ( عمومی ) ,   ( محصولات وب ) ,

MDMA یا 3 و 4 متیلن ‌دی‌اكسی ‌مت‌آمفتامین كه به نامهای اكستاسی ، اكستازی ، XTC ، E , X هم معروف است نوعی جدیدی از مواد مخدر است كه به دلیل ایجاد احساس نشاط فراوان امروز در میان محافل جوانان جذابیتی خاص پیدا كرده است این مواد توهم‌زا كه در اشكال متنوع داروئی عرضه می‌شود بر مغز اثر گذاشته و تصاویر آن را مخلوط می‌كند.

اكستاسی خالص پودری سفید شامل كریستالهای ریز است . از این پودر بوی كپك به مشام می‌رسد . در صورت وجود ناخالصی اكستاسی به رنگهای قرمز و قهوه‌ای نیز دیده می‌شود. این ماده به اشكال قرص خوراكی و جویدنی ، كپسول ، پودر استنشاقی ، برچسبهای پوستی و مواد تدخینی و تزریقی موجود است.

MDMA با تأثیر بر نرون‌های حاوی سروتونین و آكسون‌ها باعث اختلال در حواس شده و آثار چون: تغییر در ادراك زمانی، تغییر در ادراك بینایی، تغییرات گفتاری، كاهش دفاعی بدن و ... را 2 تا 4 دقیقه پس از مصرف ایجاد می‌كند و در ادامه باعث كاهش خواب، كاهش توان و تمایل به انجام كارهای فكری و بدنی، خستگی و ... می‌شود .

میزان ماده مخدر در هر قرص از 9 تا 117میلی‌گرم متفاوت است كه این میزان بر سرعت و شدت و همچنین مدت زمان ماندگاری اثر ماده تأثیر می‌گذارد . ناخالصیهایی كه به قرص افزوده می‌شود شامل مواد شیمیایی‌ای است كه غالباً خاصیت تحریك كننده و فعال‌كننده سیستم عصبی را دارند . به علت سهولت ساختاری این مواد به طوریكه امكان تهیه آن در لابراتورهای داخلی نیز وجود دارد خطر وجود مواد اضافی خطرناك و تركیبات كشنده در آن بالاست .

با بلعیدن قرصهای حاوی این مواد اثرات آن پس از 20 تا 90 دقیقه ظاهرشده و 2 تا 3 ساعت اثرات آن در یك حد حفظ شد ه و بعد افت می‌كند و از 3 تا 24 ساعت اثرات آن باقیست. این قرصها به علت تأثیرات خاصی كه دارند در میان جوانان با نامهای مختلف شناخته می‌شوند مانند قرصهای شادی یا قرص عشق (LOVE PILL ) ، قرص فراری ، قرص انرژی‌زا ، دیسكو بیسكویت ، قهوه‌ای بزرگ ، دنیس شیطونه و …

حالت بعد از مصرف این مواد را اصطلاحاً سفر یا trip می‌گویند كلمه اكستاسی در گذشته برای سرمستی عارفان و خاصه شاعران به كار می‌رفته است .

قرصهای موجود در بازار ایران در قالب طرحها و ماركهای مختلفی عرضه می‌شوند كه برخی از آنها عبارتند از : دلفین ، لنگر ، صلیب سرخ ، رنو ، سان شاین ، سوپر من ، هوندا ، امگا ، پلیكان ، لاو ، مرسدس ، میتسوبیشی و …

تاریخچه اكس:

اكستاسی نخستین بار در سال 1914 توسط شركت داروسازی « مرك » (Merck ) در آلمان ساخته شد و به عنوان داروی ضد اشتها و لاغری به ثبت رسید اما درآن زمان وارد بازار نشد و استفاده از آن تا اواخر دهه 1970 به تعویق افتاد . در این زمان اكستاسی به عنوان درمان اختلالات روانی و عاطفی توسط پزشكان و روان‌پزشكان معرفی شد و در سال 1980 در دسترس متقاضیان قرارگرفت . به ویژه این دارو جهت استفاده سربازان آلمانی در جنگ جهانی اول به كاررفت كه بعدها با شناخته شدن آثار مخرب و خطرات روحی بسیار زیاد آن از چرخه مصرف خارج‌شد . طی این مدت قربانیان و تلفات زیادی برجای گذاشت . در این باره معروف است كه می‌گویند: « سربازان آلمانی را دوباره قربانی كردند . یك بار وقتی مجبورشان كردند برای فتح دنیا سینه‌هاشان را آماج گلوله كنند و یكبار وقتی برای درمان آسیبهای روانی جنگ ، آنها را به خوردن داروهای توهم‌زا واداشتند داروهایی كه می‌توانست هراس شبهای جنگ و فریادهای همسنگرهای زخمی را از یاد ببرد و در مقابل چنان نشاطی را به بیماران جنگی بدهد كه انگار هرگز گرفتار جنگ و خونریزی نشده‌اند .»

به هر حال بعد از مشخص شدن آثارسؤ مصرف قرصهای اكستاسی تولید و توزیع و مصرف آنها غیرقانونی اعلام شد. در سال 1986 مطالعات انجام‌شده روی حیوانات آزمایشگاهی آثار مخرب اكستاسی را روی سیستم عصبی نشان داد .

در سالهای اخیر مصرف آن در آمریكا در پارتیهای شبانه مرسوم به ریو افزایش یافته است و در كشور ما نیز در پدیده‌ای مشابه به نام اكس‌پارتی مصرف آن دچار افزایش گشته است .

 مكانیسم عمل :

مكانیسم عمل اولیه  MDMA  تأثیر بر نظام سروتونین است و نیز تعداد دیگری از گیرنده‌ها را نیز تحت تأثیر قرار میدهد  MDMA  بوسیله نرونهای دارای سروتونین جذب میشود و منجر به آزادسازی سروتونین انباشته شده و سپس باز جذب آن میشود مانند دیگر داروهای مورد سوءمصرف بجز كوكایین   MDMA  دارویی آشفته ساز است كه نرونهای حاوی سروتونین و دوپامین بعلاوه مجموعه‌ای از نظامهای انتقال‌دهنده عصبی را تحت تأثیر قرار میدهد. تأثیرات تغییر دارو مانند بی‌اشتهایی، برانگیختگی روانی – حركتی، ایجاد اشكال در تكمیل چرخه پاسخ جنسی انسان، احساس همدردی و هم حسی رانیز میتوان بعنوان اثرات ایجاد شده از طریق نظام سروتونین اشباع شده توصیف نمود. بدلیل مكانیزمهای فیزیولوژیكی این تركیب دارویی، الگوی مصرف این ماده غیر معمول است. یافتن الگوی مصرف افزایش یابنده با این دارو معمول نیست از آنجا كه این دارو منجر به تخلیه انباشته‌های سروتونین میشود مقادیر بعدی بطور فزاینده اثر كمتری دارد و با افزایش اثرات جانبی، بجای افزایش اثر مورد دلخواه همراه میگردد. افرادی كه این دارو را مصرف می‌كنند سریع این موضوع را كشف نموده والگوی مصرف خود را تطابق میدهند، بعلاوه بیشتر مصرف‌كنندگانی كه برای اولین بار با این ماده مواجه میشوند، علاقه آنها با ذكر اثرات جانبی قابل توجه در مراحل بعدی كاهش می‌یابد، ضرب‌المثلی نیز در این باره وجود دارد كه این پدیده را بهتر نمایان می‌كند ، « تازه واردها به آن عشق می‌ورزند، سال دومی‌ها،‌آنرا دوست دارند، سال سومی‌ها نسبت به آن تمایل متضادی دارند و سال چهارمی‌ها از آن میترسند» وكسانی كه مصرف دارو را در دوره‌های زمانی طولانی ادامه میدهند بطور معمول تمایل به مصرف پیوسته آن ندارند و ترجیح میدهند آنرا بصورت دوره‌ای و متناوب مصرف نمایند.

در تابستان سال 1992 بیش از 15 مرگ ناشی از مصرف اكس تیسی در انگلستان گزارش شده كه به نظر میرسد این مرگ و میرها با شاخصه‌های معین از هردونشانگان سروتونین و نشانگان خطرناك نورولپتیك  (Neuroleptic Malignaut Syndrome)شباهت داشت. اغتشاشات غالبا در گرما و در موقعیتهای شلوغ بوجود می‌آمدند. برخی از باشگاههایی كه اغتشاشات را سازماندهی می‌‌نمودند، عرضه آب را در تابستان برای افزایش سود فروش شیشه‌های آب قطع نمودند ( در هوای گرم تغییرات جسمی و دی هیدروژنه شدن منجر به كاهش جذب مایعات و افزایش تعریق می‌شود كه اینها اگر با اثرات دارو تركیب شود باعث مرگ خواهد شد ) در آن زمان دولت انگستان عرضه آب را در تمام باشگاهها آزاد كرد و بطور آشكار مرگ و میرها، متوقف شد. مسمومیت عصبی مهمترین مسئله در مورد مصرف این داروهاست. این مسئله موضوع تحقیقات زیادی بود كه برخی از آنها بحث انگیز بوده‌اند،  MDMAممكن است آسیب پایداری بر نرونهای سروتونین در انسان بجا بگذارد. تلویحات كاركردی این اثرات به هر حال قابل پرسش باقیمانده است ولی دیدگاه آسیب‌دیدگی نظام سرتونرژیك در انسانها باید جدی قلمداد شود، بطور كلی با بالا آمدن در نردبان تكاملی پستانداران، آسیب سروتونین بیشتری توسط  MDMA بوجود می‌آید و برای انسان این بدین معنی است كه  MDMA  ممكن است عامل اصلی مسمومیت آكسونهای سروتونین كه آسیبی پایدار است باشد، این مسئله احتمالا بر روی خلق، بخصوص افرادی كه مستعد بیماریهای عاطفی هستند تأثیر منفی میگذارد، در حالیكه مصرف این ماده را در هیچ شرایطی نمیتوان توصیه نمود. افرادی كه دارای بیماریهای عاطفی هستند بخصوص ممكنست در خطر جدی باشند، قیمت بالای  MDMA  بین 3 تا 15 هزارتومان برای هر قرص، مصرف گسترده آنرا وخیم‌تر می‌كند و باعث می‌شود تا داروهایی ارزانتر جایگزین آن شود. جوانانی كه با  MDMA  وارد دنیای پر غوغا و اغتشاش مواد مخدر میشوند غالبا داروهای دیگری را نیز امتحان نموده و حشیش و گراس را بخوبی می‌شناسند.

اكس پارتی:

در دهه هشتاد میلادی پارتیهای شبانه مرسوم به ریو (Raves ) بحران جدیدی در اروپا و امریكا به وجودآوردند . اكستاسی به طور غیرقابل مهاری در میان جوانان نفوذ كرده‌بود و روز به روز بر تعداد مصرف‌كنندگان آن افزوده می‌شد . كسانی كه به این قبیل مهمانیها می‌رفتند هماهنگ و عجیب بودند . یكسان لباس می‌پوشیدند تا خود را به صورت یك گروه درآورند . بزرگترین گروه اكس بازها فرقه لاین پت ( lion path ) بودند . كه گمان می‌كردند با خوردن قرصهای اكستاسی به روشنایی می‌رسند . اما اصطلاح اكس‌پارتی مربوط به مجالسی است كه شركت كنندگان آن ساعات متمادی با موسیقی الكترونیكی و رقص‌نور به رقصهای تند و طولانی می‌پردازند. در این میهمانیها قرصهای اكستاسی مصرف می‌شود . این مجالس را معمولاً در فضاهای باز یا غیرقابل كنترل مانند پاركهای جنگلی و انبارهای متروكه برگزار می‌كنند ولی گاه در محافل خانگی نیز چنین مجالسی بر پا می‌شود. هزاران جوان در این میهمانیها كه بیش از دو روز طول می‌كشد شركت می‌كنند.

اكستاسی میل به خوردن و خوابیدن را مهار می‌كند و در نتیجه این افراد می‌توانند بدون نیاز به خوردن و خوابیدن در میهمانیهای چند روزه شركت كنند . البته گاه كم‌آبیهای بسیارشدید و خستگی‌های مرگ‌بار شركت كنندگان را از پا درمی‌آورد . از این قرص با عنوان كوكائین میهمانی ریو نیز نام می‌برند . این مجالس مكان مناسبی جهت تبلیغ فروشندگان اكس برای مشتریان جوان خود است و تمامی افراد شركت‌كننده در آن در معرض خطر استفاده از اكس قراردارند .

مصرف كنندگان اكستاسی تمایل زیادی به استفاده گروهی از آن دارند . به طوركلی تمایل به مصرف گروهی در مورد تمام مواد مخدر وجود دارد . اما در اكستاسی از دلایل مطرح ، نیاز به وجود یك فرد حمایت كننده است . مصرف انفرادی این دارو در تنهایی خطرآفرین است . از سویی دیگر ، احساس سرخوشی دسته‌جمعی برای هر كدام از مصرف‌كنندگان حكم تأیید را دارد و فرد متقاعد می‌شود كه كار درستی انجام می‌دهد. دلیل دیگر ، نیاز مصرف كنندگان به برقراری ارتباطات صمیمانه اجتماعی است . آنها همدیگر را در آغوش می‌گیرند و در توهم از بودن در كنار هم لذت می‌برند.

عوارض و اثرات

به طوركلی انگیزه انسان برای عملی از سه عامل نشأت می‌گیرد : عشق ،ترس ، گناه . این نوع داروهای روان‌گردان احساس ترس و گناه را در روان به حداقل می‌رسانند . در نتیجه اعتماد به نفس فرد افزایش می‌یابد و تمایل طبیعی او برای برقراری ارتباط صمیمانه نزدیكی و عاطفی زنده می‌شود هرفرد با رشد مكانیسم‌های روانی خود احساس امنیت می‌كند و با محیط پیرامونش سازگار می‌شود .

در ابتدای مصرف این مواد آثار و عوارض بسیار جذاب ومهیجی از این قبیل و نشاط و سرخوشی فراوان پس از مصرف آن ( كه تمامی آنها از جانب فروشندگان این مواد نیز تبلیغ می‌شود ) باعث گرایش افراد به مصرف این داروها می‌شود اما با این حال اثرات و عوارض منفی بسیارشدید و مخرب این داروها كه تمامی آنها قابل شمارش نیست آنقدر رسیع و خطرناك است

• كاهش اشتها

• تغییرات بینایی

• گشاد شدن مردمكها ( میدریاز ) افراد مصرف‌كننده در محل‌های مصرف مثل پارتی‌ها با وجود كم بودن نور به استفاده از عینكهای آفتابی در شب هستند كه علت آن تحریك پذیری با نور است .

• حركات غیرطبیعی چشم ( نیستاگموس )

• توهم بینایی ( هالوسیناسیون )

• افزایش ضربان قلب و فشارخون ( تاكی‌كاردی و هیپرتانسیون)

• تغییر در نظم دمای بدن

• فك زدنهای طولانی ( افراد مصرف كننده برای جلوگیری از حالت قفل‌شدن فك مجبور به مصرف آدامس هستند ، تا ساعتها پس از مصرف این حالت فك‌زدنهای غیرطبیعی موجود است ).

• لرزیدن ، عصبی‌شدن ، عدم تمایل برای استراحت

• تمایل شدید برای مصرف مجدد این ماده پس از افت تأثیر اولیه

  اثرات منفی شدید :

• اثرات شدید احساسی ، اختلال خواب ، كابوسهای شبانه حملات ناگهانی اضطراب ( Panic Attack ) ، دیوانگی ( Psychosis )
• انقباض شدید فك و پارگی زبان در اثر فك‌زدنهای طولانی (Trisma ) { در صورت بسته بروز این حالت باید از آمپول دیازپام ویا قرصهای خوراكی آن استفاده كرد .

• عدم تمركز ، فراموشی ، اختلال در یادگیری ( Confusion)

• افزایش دمای بدن و كاهش آب بدن ( در پارتی‌هایی كه دارو مصرف می‌شود افراد مجبور به مصرف آب فراوان و مكرر هستند و این مساله خطرات خاص خود را به دنبال دارد).

• تهوع و استفراغ

• كاهش سدیم خون در اثر مصرف زیاد مایعات ( هیپوناترمی )

• سردرد و سرگیجه و تشنج

• آنمی آپلاستیك ( سركوب شدید و خونسازی مغز استخوان )

• افت شدید خلق در روزهای پس از مصرف

• خستگی و افسردگی شدید تا یك هفته پس از مصرف

• احتمال اعتیاد جسمی كم است ولی احتمال اعتیاد روانی بسیار زیاد است .

• احتمال سمیت كبدی

• صدمه به اعصاب مغزی

• بزرگ شدن پستان در آقایان ( ژنیكوماستی )

• احتباس ادراری ( Retension )

• تخریب عضلات مخطط ( رابدومیولیز ) كه در نتیجة افزایش دمای بدن رخ می‌دهد و می‌تواند بعلت رسوب مواد حاصل از این تخریب در كلیه باعث آسیب به این ارگان شود.

• دختران جوان بعلت اثرات هورمونهای جنسی زنانه ، در صورت مصرف اكستاسی در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به افت سدیم خون و بدنبال آن تشنج هستند .( میزان بروز SIADH در ارتباط با استروژن خون افزایش می‌یابد ).

آمار و تیپ مصرف كنندگان اكستاسی :

در فاصله سالهای 1998 تا 1999 موارد مرگ ناشی از اكستازی 400 درصد افزایش یافته است .

از سال 1996 تا 1999 اورژانس بیمارستانهای سراسر دنیا با 9 برابر افزایش شمار مسمومیت با اكستازی مواجه‌شده به‌ طوری كه تعداد موارد مسمومیت در این دوره زمانی از 319 نفربه 2850 نفر رسیده است سن اكثر قربانیان كمتر از 25 سال بوده است .

سازمان غذا و داروی آمریكا شمار مصرف كنندگان اكستاسی را در سال 2001 یک میلیون نفر ذكر كرده است .

در سال (2004) این رقم در حدود 5/6 میلیون نفر افزایش یافته است .

در فاصله سالهای 1995 تا 2001 تعداد افراد 10 تا 18 ساله مصرف كننده این ماده حدود 140 درصد افزایش یافته است . میزان مصرف این قرصها در آمریكا میان جوانان و نوجوانان به‌ شدت در حال افزایش است . طبق آمار تعداد كسانی‌كه حداقل یكبار از این ماده مصرف كرده‌اند بین دانش‌آموزان كلاس آخر دبیرستان آمریكا از 9 درصد به 12 درصد افزایش یافته است . طبق آماری كه در سال 1380 از یك تحقیق به دست آمده بیش از 40 هزار نفر در ایران این دارو را تجربه كرده‌اند .

البته با توجه به سرعت شیوع این ماده درمیان جوانان این آمار به هیچ عنوان برای جامعه امروز ایران قابل تعمیم نیست یكی از مهمترین دلایل رشد سرسام‌آور گرایش به این ماده مخدر در كشور ما نزول یكباره قیمت آن است . طبق اطلاعات به دست آمده متوسط قیمت این قرصها تا سال گذشته ده هزار تومان بوده است اما امسال می‌توان قرصهای حاوی این تركیبات را حتی با قیمت 300 تومان و حتی کمتر در بازار تهیه كرد كه این نزول قیمت به دلیل ساخت دست‌ساز این داروها در لابراتورهای غیرمجاز داخلی است و همین امر سبب شده ناخالصیهای موجود در این داروها افزایش پیدا كرده و در نتیجه باعث بالارفتن خطرات و عوارض ناشی از آن شود .

به عنوان عوامل دیگر افزایش گرایش می‌توان از سهولت دسترسی و همچنین آشنایی جوانان با این ماده مخدر بدون اطلاع صحیح از آثار و عوارض مخرب آن نام برد .

همان طور كه گفته شد مصرف این قرصها در ایران به خصوص در یكسال اخیر در پارتیهای شبانه به شدت افزایش یافته است طبق آمارهای غیررسمی بیشترین مصرف كنندگاه اكستاسی در ایران جوانان تحصیلكرده و مرفه هستند . این جوانان عمدتاً در خانواده‌های از هم پاشیده رشد كرده یا به تنهایی زندگی می‌كنند و علت گرایش آنان به این ماده تمایل به افزایش انرژی و احساس شادی است . این در حالی است كه عموم جامعه از عوارض مصرف این قرصها كه در اكثر موارد خطرآفرین نیز هست و گاه حتی یكبار مصرف آن باعث ایجاد عوارض بلند مدت می‌شود ، اطلاعی ندارند .

موضوع پراهمیت دیگر در مورد مصرف داروهای نشاط آور الگوی مصرف آن است . در مقایسه با سایر مواد مخدر تمایل زنان به مصرف اكستاسی به مراتب بیشتر است . اگر در مصرف مواد مخدری نظیر هروئین به ازای هر ده مصرف كننده مرد یك مصرف كننده زن وجود دارد در مورد اكستاسی این نسبت دو به یك است .

به طور كلی افسردگی و اختلالات اضطرابی در میان زنان شیوع بیشتری دارد و از طرف دیگر زنان به درمانهای بی‌ سر و صدا علاقه‌مندند . از آنجا كه حالت نئشه و خمودگی كه در اعتیاد به سایر مواد مخدر ایجاد می‌شود در مصرف این دارو مشهود نیست ، به علاوه استفاده از آن سریع و راحت است وهمچنین به دلیل حمل و نقل راحت و آسان اختفاء زنان ترجیح می‌دهند از این قرصها جهت درمان حالات نامناسب روانی خود استفاده كنند.

    چند تجربه مصرف اكستاسی :

با توجه به اینكه شیوع استفاده از اكستاسی در جامعه ما پدیده‌ جدیدی است و اطلاعات چندانی از آن در اختیار نیست لازم است چند نمونه از تجربیات اشخاصی كه به‌طور مستقیم با این پدیده درگیر بوده‌اند برای آشنایی بیشتر با آن ذكر شود :

1.الكساندر شولیگین بیوشیمیست آمریكایی كه برای اولین بار روی عوارض این دارو كارمی‌كرد پس از یكبار مصرف اكستاسی می‌نویسد : به كوهی كه نزدیك منزلم بود و هر روز آن را می‌دیدم پس از مصرف اكستاسی طوری به نظرم می‌آمد كه دوست داشتم ساعتها آنرا تماشا كنم.

2.یكی از دانشجویان رشته تربیت‌بدنی : «شنیده بودم مصرف اكس نشاط و شادی زیادی فراهم می‌كند فكر می‌كردم برای انجام تمریناتم می‌توانم از آنها استفاده كنم . اول احساس خوبی داشتم ولی تا سه روز پس از آن گیج بودم ، عضلاتم خشك شده بود ، اصلاً نمی‌توانستم ورزش كنم در عین خستگی خوابم نمی‌برد . افكارم پراكنده بود . نمی‌توانستم چیزی بخورم و گفت كه یكی از دوستانش در آخرین مصرف سكته كرده .

3.اولین بار كه این قرص را مصرف كردم در میهمانی شبانه بود. پس از مصرف به سفری بزرگ در قطب شمال رفتم به گونه‌ای كه با یك بالن سرتاسر قطب را دیدم . خرسهای قطبی و.. . اما به شدت احساس گرما می‌كردم . بار بعد پس از مصرف فقط آب می‌خوردم . انگار از تشنگی به مرز نابودی رسیده بودم . آب می‌خوردم و می‌رقصیدم و فریاد می‌كشیدم . بار بعد ضعف شدید بدنی ، خشكی عضلات و تشنگی شدید به سراغم آمد . دندانهایم قفل شده بود ، به خود كه آمدم متوجه شدم كه 5 ساعت در آن حالت بوده‌ام.

4.در یك میهمانی ریو ، مردی كه به طور مداوم و به تعداد زیاد اكستازی مصرف می‌كرد خود را پرتقال می‌دانست یكی دیگر از مصرف‌كنندگان فكر می‌كرد كه مگس است و به دفعات سرش را به شیشه پنجره می‌كوبید .

یك مصرف كننده دائمی اكستاسی می‌گوید : « اگر هر شب اكستاسی بخورید ، سرما وجودتان را فرا می‌گیرد . كلیه‌هایتان از كار می‌افتد و پادرد خواهید داشت . لب‌ها و انگشتانتان را آنقدر می‌جوید كه به خونریزی می‌افتند .

منبع : BBC منتشر : www.b2.hoo.ir

:: ویرایش شده در چهارشنبه 1387/09/6 و ساعت 04:37 بعد از ظهر